2025 was een protestjaar. Honderdduizenden Nederlanders gingen de straat op – tegen bezuinigingen op onderwijs, tegen extreem rechts, vóór de Palestijnen, tegen militarisering, vóór een betere klimaatpolitiek, voor arbeidsrechten… Sommigen protesteren als burgers, als ouders of grootouders (“oma’s tegen extreem rechts”), maar anderen als docenten, leraren, of medewerkers van KLM of de NS. De bezuinigingen op het hoger onderwijs van het kabinet Schoof waren voor veel studenten en medewerkers aan universiteiten en hogescholen aanleiding om met veel geluid te protesteren. Ook op de A12 protesteerden professoren in toga. Daarbij deden ze een expliciet beroep op hun inhoudelijke expertise en autoriteit als academici. Ambtenaren protesteren ruim twee jaar elke donderdag voor het Ministerie van Buitenlandse Zaken tegen het officiële beleid van de regering jegens de genocide in Gaza.
Wanneer iemand niet (alleen) als burger, maar (ook) als wetenschapper, leraar of ambtenaar deelneemt aan een protestactie, kan dit ethische dilemma’s oproepen. Ambtenaren mogen zich niet publiekelijk uitspreken over hun eigen dossiers en moeten dus soms beleid uitvoeren waar ze het zelf grondig mee oneens zijn. Leerkrachten hebben een voorbeeldfunctie en ons onderwijs moet geen indoctrinatiemachine worden, maar juist kritisch denken bevorderen. Gaat dat wel samen met een docent die de straat op gaat? Behoren wetenschappers en docenten niet neutraal te zijn?
Deze toekomstverkenning gaat over de relatie tussen activisme en professionele rollen en over de ethische dilemma’s die daaruit voortkomen, zoals:
Is iemands activisme compatibel met zijn/haar professionele rol?
Is de deelname aan protestacties legitiem wanneer deze negatieve gevolgen heeft voor bijvoorbeeld medewerkers, managers, patiënten, of studenten/leerlingen?
Zijn er situaties waarin iemand een morele plicht heeft om deel te nemen aan protesten?
Hoe moeten we omgaan met het feit dat activisme vaak ontoegankelijk is voor mensen met minder tijd, geld, en (juridische) veiligheid?
Hoe moet je handelen in het geval van een conflict tussen loyaliteit tegenover de werkgever en de noodzaak om te protesteren?
De sprekers:
Ingrid Robeyns (Universiteit Utrecht)
Guus Dix (Universiteit Twente)
Mirjam Burema (Gemeente Overijssel)
Marie Roters (vrije journaliste)
Meer informatie over het programma volgt binnenkort.
Praktisch
30 oktober 2026
14.00-18.00 uur
Quinton house, Utrecht
Kosten
VvEN-leden: gratis Niet-leden, student: 10 euro Niet-leden, niet-student: 20 euro
Onze webinar “Waar komt onze moraal vandaan…” is nu hier online beschikbaar: https://youtu.be/kF1h3BjN2Yg
N.a.v. de publicatie ‘De getemde mens. Waar komt (volgens u) onze moraal vandaan?’ (red. Martin Harlaar, 2021) hebben wij de vraag naar de oorsprong van de moraal verbonden aan de vraag naar haar toekomst. Waar gaat onze moraal naartoe? Is er sprake van morele vooruitgang; worden de mensen ‘moreler’ of hun samenlevingen rechtvaardiger? Of gaat het met de moraal juist de verkeerde kant op; gaan wij er moreel gezien op achteruit? En wat zegt de oorsprong en de geschiedenis van de moraal – met name haar evolutionaire geschiedenis – over haar toekomst? Wij zijn blij over de spannede discussie met Heidi Mertes, Nynke van Uffelen, Razi Quadir en Jeroen Hopster en over de succesvolle samenwerking met het Humanistisch Verbond.
Op vrijdag 1 oktober 2021 kwamen leden van de VvEN en andere gasten samen in De zalen van zeven te Utrecht. Ze verzamelden zich daar voor een symposium over ‘hoop in filosofisch perspectief’.
Het symposium was dit jaar tevens de viering van het 50 jarig bestaan van de vereniging.
Vier sprekers presenteerden hun perspectief op hoop: Roel Kuiper, Claudia Blöser, Willem Lemmens en Justine van Lawick.
Existentiële hoop als het gegeven dát we hopen. Hoop als verbonden met verandering en vragend om een breuk met onszelf en de wereld. Rationele hoop versus instrumentele hoop. Hoop als krachtige hartstocht met een dubbel gezicht. En het belang van handelen om hoop te ervaren en hoop te versterken.
Verschillende perspectieven op hetzelfde thema. Met gasten die in gesprek gingen met de sprekers. En met een muzikaal intermezzo door het duo La Femme op de harp en de fluit. Een geslaagde dag met filosofische diepgang en feestelijke toon!
Op vrijdag 3 juli 2020 organiseerde de VvEN haar eerste online-symposium. De sprekers waren prof. dr. Peter-Paul Verbeek, hoogleraar Techniekfilosofie aan de Universiteit van Twente, dr. Steven van den Heuvel, universitair hoofddocent Theologie aan de Evangelische Theologische Faculteit, en dr. Erik Olsman, universitair hoofddocent Spiritual Care & Chaplaincy Studies aan de Protestantse Theologische Universiteit.
Op vrijdag 8 november 2019 vond de 7e ethische toekomstverkenning plaats in het Academiegebouw van de Universiteit Utrecht. De sprekers waren Leonie Breebart, redacteur filosofie van Trouw, dr. Marcel Becker, universitair hoofddocent Praktische Filosofie aan de Radboud Universiteit Nijmegen en gespecialiseerd in de ethiek van de (digitale) media, en prof. dr. Marcel Broersma, Hoogleraar Journalistieke Cultuur en Media aan de Universiteit van Groningen en directeur van het Centre for Journalism and Media Studies aldaar. Commentaar op de drie lezingen leverde Sjoerd de Jong, filosoof, journalist en ombudsman bij NRC Handelsblad. De lezingen en het commentaar werden gepubliceerd in Filosofie & Praktijk, Jaargang 41, nr. 1 (maart 2020).
Op vrijdag 9 november 2018 vond de zesde ethische toekomstverkenning plaats in Pakhuis de Zwijger in Amsterdam. De sprekers waren prof. dr. Natali Helberger, hoogleraar Informatierecht aan de Universiteit van Amsterdam, prof. dr. Bart Jacobs, hoogleraar Beveiliging en Correctheid van Programmatuur aan de Radboud Universiteit Nijmegen, en prof. dr. Beate Roessler, hoogleraar Filosofie aan de Universiteit van Amsterdam. Commentaar op de drie lezingen leverden Marjolein Lanzing, promovenda Filosofie aan de Technische Universiteit Eindhoven, en dr. Bart van der Sloot, universitair docent Privacy & Big Data aan de Universiteit van Tilburg. De lezingen en de commentaren werden gepubliceerd in Filosofie & Praktijk, Jaargang 39, nr. 4 (december 2018).
Op vrijdag 3 november 2017 vond de vijfde ethische toekomstverkenning plaats in het Academiegebouw van de Universiteit Utrecht. De sprekers waren prof. dr. Maartje Schermer, hoogleraar Human Enhancement aan het Erasmus Medisch Centrum, en prof. dr. René ten Bos, hoogleraar Filosofie van de Managementwetenschappen aan de Radboud Universiteit Nijmegen en Denker des Vaderlands. Commentaar op de drie lezingen leverden prof. dr. Erik Borgman, hoogleraar Theologie aan de Universiteit van Tilburg en prof. dr. Ignaas Devisch, hoogleraar Filosofie, Medische Filosofie en Ethiek aan de Universiteit van Gent. De lezingen en het commentaar van Borgman werden gepubliceerd in Filosofie & Praktijk, Jaargang 38, nr. 4 (december 2017).
Op vrijdag 4 november 2016 vond de vierde ethische toekomstverkenning plaats in het Academiegebouw van de Universiteit Utrecht. De sprekers waren prof. dr. Marcus Düwell, hoogleraar Ethiek aan de Universiteit Utrecht, prof. dr. Paul van Tongeren, em. Hoogleraar Ethiek aan de Radboud Universiteit Nijmegen en prof. dr. Marli Huyer, hoogleraar Publieksfilosofie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en Denker des Vaderlands. Commentaar op de drie lezingen leverden dr. Julien Topal, politiek filosoof en ethicus, verbonden aan Government & Integrity Nederland, en dr. Tamar de Waal, promovenda Rechtsfilosofie aan de Universiteit van Amsterdam. De lezingen en de commentaren werden gepubliceerd in Filosofie & Praktijk, Jaargang 37, nr. 4 (december 2016).
Filosofie & Praktijk
Het tijdschrift Filosofie & Praktijk bespreekt vraagstukken uit het openbare leven en biedt wetenschappelijk verantwoorde artikelen die toegankelijk zijn voor een breed publiek.
De vereniging werd in 1970 opgericht en stelt zich ten doel de discussie over ethische onderwerpen in de samenleving te bevorderen. Dit doet zij door middel van het organiseren van symposia, discussiegroepen en toekomstverkenningen.
