Afgeronde activiteiten

Toekomstverkenning 2021: Hoop in filosofisch perspectief

discussie over ethische onderwerpen bevorderen.

Op vrijdag 1 oktober 2021 kwamen leden van de VvEN en andere gasten samen in De zalen van zeven te Utrecht. Ze verzamelden zich daar voor een symposium over ‘hoop in filosofisch perspectief’.
Het symposium was dit jaar tevens de viering van het 50 jarig bestaan van de vereniging.
Vier sprekers presenteerden hun perspectief op hoop: Roel Kuiper, Claudia Blöser, Willem Lemmens en Justine van Lawick.

Existentiële hoop als het gegeven dát we hopen. Hoop als verbonden met verandering en vragend om een breuk met onszelf en de wereld. Rationele hoop versus instrumentele hoop. Hoop als krachtige hartstocht met een dubbel gezicht. En het belang van handelen om hoop te ervaren en hoop te versterken.

Verschillende perspectieven op hetzelfde thema. Met gasten die in gesprek gingen met de sprekers. En met een muzikaal intermezzo door het duo La Femme op de harp en de fluit. Een geslaagde dag met filosofische diepgang en feestelijke toon!

Online-Symposium “Hoop in tijden van crisis”

Op vrijdag 3 juli 2020 organiseerde de VvEN haar eerste online-symposium. De sprekers waren prof. dr. Peter-Paul Verbeek, hoogleraar Techniekfilosofie aan de Universiteit van Twente, dr. Steven van den Heuvel, universitair hoofddocent Theologie aan de Evangelische Theologische Faculteit, en dr. Erik Olsman, universitair hoofddocent Spiritual Care & Chaplaincy Studies aan de Protestantse Theologische Universiteit.

Toekomstverkenning 2019: Journalistiek en ethiek

Op vrijdag 8 november 2019 vond de 7e ethische toekomstverkenning plaats in het Academiegebouw van de Universiteit Utrecht. De sprekers waren Leonie Breebart, redacteur filosofie van Trouw, dr. Marcel Becker, universitair hoofddocent Praktische Filosofie aan de Radboud Universiteit Nijmegen en gespecialiseerd in de ethiek van de (digitale) media, en prof. dr. Marcel Broersma, Hoogleraar Journalistieke Cultuur en Media aan de Universiteit van Groningen en directeur van het Centre for Journalism and Media Studies aldaar. Commentaar op de drie lezingen leverde Sjoerd de Jong, filosoof, journalist en ombudsman bij NRC Handelsblad. De lezingen en het commentaar werden gepubliceerd in Filosofie & Praktijk, Jaargang 41, nr. 1 (maart 2020).

Toekomstverkenning 2018: Toveren met algoritmen. Over privacy in het digitale tijdperk

Op vrijdag 9 november 2018 vond de zesde ethische toekomstverkenning plaats in Pakhuis de Zwijger in Amsterdam. De sprekers waren prof. dr. Natali Helberger, hoogleraar Informatierecht aan de Universiteit van Amsterdam, prof. dr. Bart Jacobs, hoogleraar Beveiliging en Correctheid van Programmatuur aan de Radboud Universiteit Nijmegen, en prof. dr. Beate Roessler, hoogleraar Filosofie aan de Universiteit van Amsterdam. Commentaar op de drie lezingen leverden Marjolein Lanzing, promovenda Filosofie aan de Technische Universiteit Eindhoven, en dr. Bart van der Sloot, universitair docent Privacy & Big Data aan de Universiteit van Tilburg. De lezingen en de commentaren werden gepubliceerd in Filosofie & Praktijk, Jaargang 39, nr. 4 (december 2018).

Toekomstverkenning 2017: Betere mensen? Over technologische mensverbetering in de 21e eeuw.

Op vrijdag 3 november 2017 vond de vijfde ethische toekomstverkenning plaats in het Academiegebouw van de Universiteit Utrecht. De sprekers waren prof. dr. Maartje Schermer, hoogleraar Human Enhancement aan het Erasmus Medisch Centrum, en prof. dr. René ten Bos, hoogleraar Filosofie van de Managementwetenschappen aan de Radboud Universiteit Nijmegen en Denker des Vaderlands. Commentaar op de drie lezingen leverden prof. dr. Erik Borgman, hoogleraar Theologie aan de Universiteit van Tilburg en prof. dr. Ignaas Devisch, hoogleraar Filosofie, Medische Filosofie en Ethiek aan de Universiteit van Gent. De lezingen en het commentaar van Borgman werden gepubliceerd in Filosofie & Praktijk, Jaargang 38, nr. 4 (december 2017).

Toekomstverkenning 2016: Redden we dat? Kunnen ethici een zinnige bijdrage leveren aan het vluchtelingendebat?

Op vrijdag 4 november 2016 vond de vierde ethische toekomstverkenning plaats in het Academiegebouw van de Universiteit Utrecht. De sprekers waren prof. dr. Marcus Düwell, hoogleraar Ethiek aan de Universiteit Utrecht, prof. dr. Paul van Tongeren, em. Hoogleraar Ethiek aan de Radboud Universiteit Nijmegen en prof. dr. Marli Huyer, hoogleraar Publieksfilosofie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en Denker des Vaderlands. Commentaar op de drie lezingen leverden dr. Julien Topal, politiek filosoof en ethicus, verbonden aan Government & Integrity Nederland, en dr. Tamar de Waal, promovenda Rechtsfilosofie aan de Universiteit van Amsterdam. De lezingen en de commentaren werden gepubliceerd in Filosofie & Praktijk, Jaargang 37, nr. 4 (december 2016).

Bert Musschenga benoemd tot erevoorzitter

Bert Musschenga heeft in de afgelopen 35 jaar enorme verdiensten gehad voor de Ethiek in Nederland die bij zijn emeritaat al werden gememoreerd. Voor de Vereniging van Ethici was hij penningmeester/secretaris in de periode 1982-1988 en voorzitter van 2008 tot 2015. Hij zorgde in al die jaren voor vele inhoudelijke bijdragen en organisatorische bijdragen, en was de initiatiefnemer, contribuant, trekker en eindredacteur van het onvolprezen standaardwerk Ethiek in Nederland, een must read voor eenieder die belang stelt in de geschiedenis van de Nederlandse ethiek. Zijn erevoorzitterschap is een waardig eerbewijs voor deze verdiensten en stelt ons als bestuur in de gelegenheid om indien nodig nog een beroep te doen op zijn wijsheid, oordeelsvermogen en overzicht.

Bert, bedankt!

Lenteborrel-toespraak voorzitter Jan Vorstenbosch

Op 28 april j.l. sprak nieuwe voorzitter Jan Vorstenbosch bij de 1e Lenteborrel van de Vereniging van Ethici in Nederland de volgende rede uit.

Geachte aanwezigen, leden en aspirant-leden,

Geld maakt niet gelukkig, dat geldt voor individuen, het geldt ook voor verenigingen. Onze vereniging gaat het financieel voor de wind, we hebben 130 trouw betalende leden. Maar het geluk van een vereniging staat niet op de bank, maar bevindt zich in het netwerk van levende contacten,activiteiten en ontmoetingen van de leden. Zoals een democratie er niet is voor het volk, maar alleen werkelijk bestaat als ze van en door het volk gemaakt wordt, zo is een vereniging van ethici alleen een vereniging als ze van de leden is, als ze door de leden gedragen wordt, als ze leeft in de ‘hearts and minds’ van de leden. (meer…)

Lenteborrel 2016

Op donderdagmiddag 28 april vond de eerste in hopelijk een lange reeks VvEN-lenteborrels plaats. Op deze middag werd Professor Bert Musschenga, emeritus-hoogleraar van de VU Amsterdam, benoemd tot erevoorzitter van de Vereniging van Ethici in Nederland. Daarnaast sprak nieuwe voorzitter Jan Vorstenbosch ter gelegenheid de volgende rede uit:

Geld maakt niet gelukkig, dat geldt voor individuen, het geldt ook voor verenigingen. Onze vereniging gaat het financieel voor de wind, we hebben 130 trouw betalende leden. Maar het geluk van een vereniging staat niet op de bank, maar bevindt zich in het netwerk van levende contacten,activiteiten en ontmoetingen van de leden. Zoals een democratie er niet is voor het volk, maar alleen werkelijk bestaat als ze van en door het volk gemaakt wordt, zo is een vereniging van ethici alleen een vereniging als ze van de leden is, als ze door de leden gedragen wordt, als ze leeft in de ‘hearts and minds’ van de leden.

Onze vereniging bestaat nu 45 jaar. Haar bloeitijd lag in de eerste 20 jaar toen er niet veel meer dan 50 leden als professioneel ethicus in Nederland actief waren. De paradox is dat het succes van de ethiek daarna gelijk opging met de neergang van onze vereniging. Vanaf de begin jaren negentig zorgde de technologische en institutionele ontwikkelingen voor een grotere behoefte aan het conceptuele, theoretische en argumentatieve werk waar ethici goed in zijn en dus een gestage aanwas van het contingent aan filosofen en anderen die zich ethicus gingen noemen. Er kwam ruimte voor een Vereniging voor Bio-ethiek die zich specialiseerde in het meest omvangrijke, wetenschappelijk en maatschappelijk, gebied van de toegepaste ethiek: de bio/medische ethiek. En er kwam een Onderzoeksschool voor ethiek (later filosofie) die de toenemende specialisering van de normatieve en meta-ethiek ging organiseren via onderzoeksdagen en onderzoeksgroepen. Het aantal generalisten liep terug. Ook de pogingen, de laatste jaren, om onszelf opnieuw uit te vinden door via toekomstverkenningen professionele ethici en mensen uit professies en praktijken zoals het leger, de zorg en de politie met elkaar in contact te brengen, zorgden niet voor grote interesse onder de leden. Hoewel de toekomstverkenningen een zeker succes genoten, bleven de leden thuis.

Toch denk ik, als uw nieuwe voorzitter, dat er een toekomst gloort voor de vereniging. Ik baseer dat optimisme deels op het feit dat de morele en ethische vragen bepaald niet minder zijn geworden sinds de eeuwwisseling. Het verschil met de jaren negentig is wel dat de crises en problemen die de 21e eeuw tot nu toe heeft opgeleverd (bankencrisis, klimaatverandering, terrorisme, populisme, grootschalige alledaagse technologie, privacy, vluchtelingen) voor een belangrijk deel als ‘moreel’ bestempeld worden maar dat niet in een moeite door naar de ethici wordt gekeken om op dat morele aspect meer systematisch zicht te krijgen. Dat op zichzelf is al een teken aan de wand. De ethici hebben een probleem met hun ‘merk’ en ze worden dus niet opgemerkt door de media en de maatschappelijke organisaties, met uitzondering van institutioneel ‘ingegroeide’ en gestabiliseerde bio- en medisch-ethische contexten zoals het CEG, de Gezondheidsraad, toetsingscommissies en dierexperimentencommissies.

Moeten we ons dat aantrekken? Ik weet het niet. Wat ik wel weet is dat we er meer over na moeten denken indien (hypothetische imperatief) we niet alleen als vereniging maar als ethici weer relevant willen worden in het publieke debat en niet alleen maar onze eigen academische debatten in de beslotenheid van kleine kamertjes steeds verfijnder willen voeren. Waar we over na moeten denken, en waar ik als voorzitter de vereniging in zou willen voorgaan, is het onderzoeken, ontwikkelen en implementeren van wat in academia ‘valorisatie’ wordt genoemd. Valorisatie is vooralsnog meer een interpretandum, zo niet een verlegenheidsterm, dan een uitgekristalliseerde en heldere praktijk in de filosofie en ethiek. Het betekent voor veel ethici een schimmig gevecht met ‘de publieksfilosofie’ en in ieder geval een worsteling met de eigen identiteit die geworteld is in reflectie, diepgang, intellectuele interesse en integriteit, inhoudelijke kwaliteit en academische competenties. Maar veel ethici snakken ook naar hun relevantie voor, hun invloed op, en contact met de politieke en ‘alledaagse’ morele wereld die doodgemoedereerd en allerminst doodgemodereerd, haar eigen, zo vaak onredelijke en wispelturige gang gaat.

Wat zou het opleveren als we deze worsteling eens handen en voeten gaven door de toekomstverkenningen, op zich een valide concept, niet zozeer te koppelen aan de normatieve ambitie om meteen te interveniëren in het publieke debat, maar meer naar binnen te richten en analytisch/beschrijvend, op onze eigen rol en betekenis in concrete debatten in te gaan. Wat voegen wij als ethici volgens onszelf voor speciaals toe aan een debat, de inhoudelijke kant, en wat is onze meerwaarde ‘daarbuiten’, als het op het publieke debat, op de politieke en ethische dimensie van het vraagstuk, eventueel op het beleid aankomt.

Een mooie casus voor dit soort reflectie is het vluchtelingenthema en in het bijzonder de Open Brief waartoe Marli Huyer en Martin van Hees het initiatief hebben genomen, en die door 180 intellectuelen en schrijvers is ondertekend. Van verschillende zijde heeft deze Open Brief reacties opgeroepen die als ‘materiaal’ kunnen dienen voor de analyse van de perceptie van ethici in de maatschappij. Een mooie gelegenheid is ook de toekomstverkenning van dit najaar over vluchtelingen en ethiek, als we mensen van het COA, juristen, Vluchtelingenwerk en andere organisaties uitnodigen om te luisteren en te reageren op de reflecties van vooraanstaande ethici en filosofen in Nederland.

Intussen werken we als bestuur aan structuren die naast diegene waar we al over beschikken, bij kunnen dragen aan het ontwikkelen van deze missie. We denken aan een intensivering van onze: naast de site een facebookpagina waarmee we het onderlinge contact en het contact met de buitenwereld hopen uit te bouwen. De timeline van de pagina, die sinds begin april in de lucht is, concentreert zich vooral op het thema van de toekomstverkenning van dit jaar. We denken ook aan een uitbreiding van de fysieke gelegenheden om leden te ontmoeten, in de vorm van een jaarlijke Lenteborrel met een Lentelezing, naast de toekomstverkenning van het najaar. En we denken aan het ontwikkelen van een netwerk van relaties met andere organisaties waarmee we kunnen samenwerken. We deden dat al incidenteel in de voorbereiding van de toekomstverkenningen. Maar we gaan nu ook omzien naar structurele samenwerkingen met bijvoorbeeld de Nederlande Vereniging voor Bio-ethiek en de Internationale School voor Wijsbegeerte. En zo zijn er meer ideeën die we willen uittesten om te kijken of ze ‘werken’, zoals het kiezen van een jaarthema, af te sluiten met een jaarboek.

Ook uw inbreng bij het verder denken over deze ideeën is van harte welkom. En natuurlijk blijven er onze beproefde instrumenten en relaties zoals de samenwerking met Uitgeverij Garant in het publiceren van Filosofie en Praktijk.

Toekomstverkenning 2015: Hufters?! Ethiek van de Etiquette

Op vrijdag 23 oktober 2015 vond de derde ethische toekomstverkenning plaats in de Politieacademie Apeldoorn. De sprekers waren Jurriën Rood, filosoof en filmer, prof. dr. Jan Bransen, hoogleraar Filosofie van de Gedragswetenschappen aan de Radboud Universiteit Nijmegen, prof. dr. Willem Lemmens, hoogleraar Filosofie aan de Universiteit Antwerpen, en Beatrijs Ritsema, sociaal psycholoog en schrijver van een rubriek over moderne manieren in Trouw. De lezingen werden gepubliceerd in Filosofie & Praktijk, Jaargang 36, nr. 4 (december 2015).

Filosofie & Praktijk

Het tijdschrift Filosofie & Praktijk bespreekt vraagstukken uit het openbare leven en biedt wetenschappelijk verantwoorde artikelen die toegankelijk zijn voor een breed publiek.

Activiteiten

De vereniging werd in 1970 opgericht en stelt zich ten doel de discussie over ethische onderwerpen in de samenleving te bevorderen. Dit doet zij door middel van het organiseren van symposia, discussiegroepen en toekomstverkenningen.

debatten over actuele en tijdloze vraagstukken
Naam *
Dit is een verplicht veld
E-mail *
Geef een geldig e-mailadres op.
Bericht *
Dit is een verplicht veld

Contact

Neem contact op met de Vereniging van Ethici via dit formulier of stuur een mailtje naar info@verenigingvanethici.com

Menu